MERSÄ°N

Yeni Dönem Yeni Hedefler raporunda ve DPT’ye (Kalkınma Bakanlığı’na) sunulacak kalkınma ajansları ilgili kapsamlı raporda yer alması planlanan Kalkınma Ajansları (KA)’nın iÅŸleyiÅŸ ve yapılanmasına iliÅŸkin TÜRKONFED görüÅŸünü hazırlamak üzere ekli listede isimleri yer alan üyelerimiz 23.06.2011 tarihinde TÜSÄ°AD konferans salonunda bir araya geldi. Toplantıda ana hatlarıyla aÅŸağıda belirtilen hususlar öne çıktı.

* Kalkınma ajanlarının temel görevi o bölgedeki yatırım ortamını iyileÅŸtirmek ve yereldinamikleri harekete geçirmektir. Dolayısıyla,  ajansların “hibe ve destek veren” bir kurum algısının deÄŸiÅŸtirilmesi yönünde somut adımlar atılmalıdır.  Ajansların en önemli görevleri arasında bölgelerin tanıtılması, yabancı yatırımcıların çekilmesi için gerekli faaliyetlerin düzenlenmesi yer almalıdır. 

* Ajanslarda kamu ağırlığının yüksek olması ve merkeziyetçi bir anlayışla yapılanması önemli bir sorun teÅŸkil etmektedir. Ajansların hiyerarÅŸik yapılanması nedeniyle özellikle 3-4 ilin içerdiÄŸi ajansların yönetim kurullarında (YK) tartışma ortamının yaratılması güçleÅŸmektedir. Bu nedenle, TÜRKONFED, YK’da güncel üyelerin yanın sıra aÅŸağıda belirtilen kurum ve kiÅŸilerin de yer almasını önermektedir.

* Bölgedeki üniversite rektörleri
* Bölgedeki sanayi ticaret odaları
* Bölgede kriterleri önceden belirlenmiÅŸ STK’lar
* Bölgede mevcut olması halinde Sanayi Bakanlığı’nca tanımlanmış sektörel kümeler

* STK kriteri ise ÅŸu ÅŸekilde tanımlanmıştır: En az 10 NUTS bölgesinde yapılanmış bir konfederasyona baÄŸlı, her bir ilde aktif derneklere sahip ve bölgede çalışan bir genel sekreterlik yapısı olan bölgesel federasyonlar

* Kalkınma kurulu baÅŸkanı YK’nın doÄŸal üyesi olmalıdır.
* Kalkınma kurulu üye sayısı ajans bölgesindeki nüfusa göre oransal olarak belirlenmelidir. (TR 10 Ä°stanbul ile TRA2 AÄŸrı- IÄŸdır-Kars –Ardahan bölgesinin nüfusu çok farklı iken kurul üyesi sayısı aynı olmamalıdır)

YK iÅŸleyiÅŸine yönelik ise aÅŸağıda belirtilen kriterlerin göz önüne alınması tavsiye edilmektedir.

* YK 4 ayda bir toplanmalıdır.
* YK huzur hakkı olmalıdır.
* YK üye toplamının 25’i geçmemesine özen gösterilir. Önerilen sisteme göre YK üye sayısı 25’i geçen bölgelerde birden fazla sayıda olan kurumların hangilerinin dönüÅŸümlü olarak üye olacağı tanımlanmalıdır.
* Genel sekreter YK’da raportör olarak yer almalıdır.* YK içinden bir icra kurulu oluÅŸturmalıdır. Ä°cra kurulu üyeleri YK baÅŸkanının deÄŸiÅŸim periyoduna uygun olarak sistematik olarak deÄŸiÅŸmelidir. Ä°cra kurulu her ay toplanmalı ve icra kurulu üyeleri de huzur hakkı almalıdır.
* YK başkanı aynı zamanda İcra Kurulu başkanı olmalıdır.

* Ä°cra kurulu 7 kiÅŸi olmalı ve üyeleri aÅŸağıdaki gibi önerilmektedir.
* Bir Vali: İcra Kurulu Başkanı
* Genel Sekreter: İcra Kurulu Başkan Yardımcısı
* Kalkınma Kurulu BaÅŸkanı: Ä°cra Kurulu Üyesi
* Bir rektör: Ä°cra Kurulu Üyesi
* Bir STK: Ä°cra Kurulu Üyesi
* Bir Belediye Başkanı
* Bir SO veya TSO başkanı

* Kalkınma Kurulu’na (KK) katılacak üyelerin Bakanlar Kurulu ile belirlenmesi, iÅŸleyiÅŸin dinamizminin önünde önemli bir engel teÅŸkil etmektedir. Bakanlar Kurulu’ndan ziyade Kalkınma Bakanlığı’na baÄŸlanması süreci hızlandırmak açısından önemlidir. Ayrıca daha aktif katılımı saÄŸlamak için KK’ya üç kez katılmayan kurum kuruldan çıkarılmalıdır.

* Kalkınma MüsteÅŸarlığı’nda KA’lar ayrı birim altında izlenmelidir.

* Ajans çalışanlarının yönetim kuruluna hesap verebilme süreci iyi iÅŸletilmeli ve çalışanlara performans deÄŸerlendirmesi yapılması gerekmektedir. Ajans çalışanları ile kalkınma kurulunun arasında interaktif bir iliÅŸki kurulması saÄŸlanmalıdır. Ayrıca çalışanların sahada bulunması, olayları birebir yakından izlemesi gerekmektedir. Ajans çalışanlarının yurtdışında baÅŸarılı ajansların çalışmaları yakından izlemesi ve tecrübe edinmesi de vizyon kazanmaları açısından önemli bir fayda saÄŸlayacaktır.

* Ajans bütçelerinde belediye bütçelerinin tahsil edilememesinden kaynaklı sorun oluÅŸmaktadır. Bu yapı gözden geçirilmelidir. Kalkınma ajanslarına yapılan katkı özellikle küçük belediyeler için sorun teÅŸkil etmektedir. Küçük belediyelerin katkı oranı düÅŸürülmelidir. Tüm belediyeler için geçerli olmak üzere, belediye payı kaynaktan kesinti yapılarak doÄŸrudan ajansa aktarılmalıdır.

* Bölgesel kalkınma planları daha katılımcı bir anlayışla hazırlanmalı, planlarda bir standart oturtulmalıdır. Planlarda mekânsal boyut da ciddiyetle ele alınmalıdır.

* Bölge envanteri oluÅŸturmadan yatırım kararları verimli alınamayacağından, öncelikle bölgeye iliÅŸkin detaylı bir veri tabanı oluÅŸturulmalıdır.  Sanayi envanter verilerine 2001 yılından sonra maalesef ulaşılamamaktadır. Bu da politika ölçümlerinin önünde önemli bir engeldir. TUÄ°K verilerinin il ve ilçe bazında derlenmesinin saÄŸlanması ve TUÄ°K’in bu yönde yatırım yapması yönünde teÅŸvik edilmesi gerekmektedir.* Kalkınma MüsteÅŸarlığı bünyesinde ajansların saÄŸladıkları desteklerin takvim sırasına göre takip edilebileceÄŸi bir portal oluÅŸturulmalıdır. Ayrıca, kalkınma ajanslarının düzenledikleri hibe programları, Kalkınma MüsteÅŸarlığı’nın oluÅŸturacağı bir merkezde sınıflandırılmalı ve sosyal paydaÅŸlara yönelik olarak internet ve telefon ile yönlendirici bilgilendirme yapılmalıdır. Portalda sektörel bazda destek alan proje araması yapılabilen bir arama motoru da olmalıdır.

* Yatırım teÅŸvik belgesi ve KA destekleri arasında oluÅŸan karışıklık giderilmeli ve yatırım teÅŸvik belgesi alan firmaların KA destekleri almasının önü açılmalıdır.

* Güdümlü proje limitleri artırılmalıdır.

* Kalkınma Bakanlığı onayına tabi olan proje tiplerine bir alt limit belirlenerek, belirlenen miktarın altındaki projelerin ajans YK’sı tarafından onaylanabilmesi saÄŸlanmalıdır.